Nhìn lại một năm đã qua của làng game thế giới (phần cuối)

Quý III/2009

Trong hai năm trước, tháng 7 luôn là thời điểm hết sức sôi nổi của ngành công nghiệp game, nhờ vào những tin tức tốt lành từ E3. Tuy nhiên, với những khoe khoang về mặt công nghệ của các đại gia hàng đầu về console, không có gì nổi bật diễn ra trong tháng 7 ngoại trừ “không có tin tức nào là tin tức tốt” liên tục ập đến.
 

Tháng đầu tiên của mùa hè bắt đầu với những sự kiện chẳng hề vui vẻ gì. Với một loạt khoản nợ không thể chi trả từ Midway, Warner Bros đã nhận được sự chấp thuận của tòa án liên bang để mua lại Midway và những tài sản còn lại của họ – bao gồm quyền sở hữu trí tuệ của Mortal Kombat và studio phát triển game này – với cái giá 49 triệu đô la. Trụ sở chính của Midway ở Chicago, cùng với Newcastle đã phải đóng cửa. Ngay lập tức, THQ đã nhảy vào để mua lại Midway San Diego với cái giá chi 200,000 đô la. Kết thúc mùa hè, Midway đã gần như hoàn tất mọi thủ tục thanh lý và chỉ còn tồn tại dưới dạng tên gọi.
 

Tại Nhật Bản, ông lớn Square Enix cũng đã hoàn tất thương vụ mua lại gã khổng lồ của vương quốc Anh Eidos Interactive và chính thức đổi tên vào tháng 7. Mặc dù cái tên Eidos vẫn sẽ tồn tại nhờ vào sự hiện diện của các nhà phát triển, tuy nhiên một loạt những động thái cải tổ mạnh tay của Square Enix đã diễn ra như một biện pháp cấp bách để cải thiện hoạt động của nhà phát hành này tại Bắc Mỹ và Châu Âu.
 

Tuy nhiên, Midway và Eidos không phải là tất cả những cái tên được nhắc tới. Cùng thời điểm này, Activision đã tuyên bố sẽ cắt giảm nhân sự của Raven Software sau khi tựa game Wolfenstein có được doanh thu đáng thất vọng. Tiếp đó, EA cũng tuyên bố sẽ cắt giảm nhân viên tại Maxis studio. Những studio khác phải cắt giảm nhân lực hoặc đóng cửa bao gồm Sony Online Entertainment, Blue Omega – nhà phát triển của Damnation, Atomic Games – nhà phát triển của Six Days in Fallujah và GRIN – nhà phát triển của Bionic Commando.
 

Ngành công nghiệp game trong quý này đã chứng kiến sự sụt giảm một cách nghiêm trọng. Bất kỳ ảo tưởng nào rằng ngành công nghiệp game đã thoát khỏi thời kỳ khủng hoảng kinh tế đã nhanh chóng bốc hơi trong mùa hè. Bởi theo báo cáo từ NPD, doanh thu bán lẻ game tại Mỹ đã sụt giảm nặng nề, tương ứng với các mức 31%, 20% và 16% trong ba tháng 6, 7 và 8. Tình trạng tương tự đã lặp lại ở Nhật, nơi mà các báo cáo đã chỉ ra rằng thị trường đã sụt giảm 24% trong nửa đầu năm 2009.
 

Có lẽ do sự yếu kém của thị trường mà nhiều nhà phát hành tên tuổi đã găm sản phẩm của họ lại cho đến năm 2010 với hy vọng rằng khi đó thị trường bán lẻ game sẽ ấm dần lên. Những quả bom tấn đã được xác nhận là sẽ tránh xa kỳ nghỉ đông 2009 gồm Splinter Cell: Conviction và Red Steel 2 của Ubisoft; Singularity và Blur của Activision; Starcraft II của Blizzard; Dark Void của Capcom; Bayonetta và Alpha Protocol của Sega; BioShock 2 của Take-Two; và MAG của Sony.
 

Bobby Kotick, CEO của Activision cũng lên tiếng bào chữa cho tâm lý “hoài nghi, bi quan, sợ hãi” trong studio của hãng bởi ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu, nhiều người trong ngành công nghiệp đã phải thận trọng hơn trong những quyết định của chính mình. Cụ thể hơn, trong tháng 8 đã tràn lan một loạt tin đồn rằng giá của các thiết bị phần cứng của ba nhà sản xuất console hàng đầu thế giới sẽ được cắt giảm đáng kể.
 

Ngay sau đó, Sony đã trở thành nhà sản xuất đi đầu trong việc cắt giảm chi phí bằng việc ra thông báo về phiên bản PS3 Slim có giá 299 đô la tại Games Convention diễn ra ở Cologne, Đức. Gần 100 đô la đã được cắt giảm là nhờ chi phí sản xuất hệ thống này đã giảm tới 70%. Động thái này đã nhanh chóng đem lại hiệu quả tích cực, với tuyên bố của Sony rằng chiếc PS3 Slim này đã đạt mức tăng trưởng 300% ở những nhà phân phối hàng đầu.
 

Microsoft cũng đã đáp trả lại hành động của Sony bằng việc giảm giá chiếc Xbox 360 Elite có ổ cứng 120GB xuống còn 299 đô la. Cùng với động thái giảm giá bán, Microsoft đã giới thiệu những cập nhật mới cho Xbox Live, bao gồm dịch vụ tải về Games on Demand và Avatar Marketplace.
 

Đến đầu tháng 8, chủ tịch Nintendo Satoru Iwata xuất hiện trước công chúng để tuyên bố giữ vững mức giá bán 250 đô la của Wii, ngay cả khi doanh thu quý (từ tháng 4 đến tháng 6) đã giảm 40% dẫn đến việc lợi nhuận giảm 60%. Với dự đoán của một số nhà phân tích về việc cắt giảm giá và một hệ console mới sẽ ra đời vào năm 2011, Nintendo mới chịu điều chỉnh vào tháng 9. Hãng đã tiến hành cắt giảm 50 đô la giá của một chiếc Wii.
 

Một vài chuyện hậu trường cũng đã xảy ra trong suốt mùa hè này. Cụ thể hơn là việc Disney đi mua sắm, hãng đã chi tới 4 tỷ đô la để mua lại Marvel Entertainment và một số tiền không tiết lộ để thành lập Wideload Games dưới sự chỉ đạo của cha đẻ Halo, Alex Seropian. Cùng với đó, Ubisoft cũng tuyên bố thành lập một studio ở Toronto, với chỉ tiêu được giao là 800 người trong vòng 10 năm tới. Chưa hết, Activision còn tiến hành rút ruột nhân sự ở EA bằng việc chiêu mộ nhóm phát triển dự án Dead Space ở Visceral Games để thành lập Bay Area studio, sau đó đã đổi tên thành Sledgehammer Games.
 

Ở một mặt trận khác, Microsoft đã bắt đầu tiến hành điều động nhân sự cho dự án Project Natal. Hãng cũng tuyên bố sẽ hỗ trợ bên thứ ba phát triển những sản phẩm tương tự sử dụng công nghệ này với điều kiện nó phải được phát triển trên Xbox360 (và cũng có thể là PC). Trong khi đó, bộ điều khiển cầm tay kết hợp với EyeToy của Sony dành cho PS3 cũng sẽ sớm xuất hiện vào mùa xuân 2010.
 

Ngoài ra, Blizzard đã bất ngờ tiết lộ về bản mở rộng tiếp theo cho World of Warcraft với tên gọi Cataclysm, và hãng cũng nói bóng nói gió về những dự án MMORPG khác. Nhưng Blizzard không phải là cái tên duy nhất, Bungie, nhà phát triển của series Halo, cũng đã nói về một thỏa thuận sắp đạt được với một nhà phát hành cho quyền sở hữu trí tuệ mới của hãng. Tuy nhiên, ngoài cuộc họp công khai với Capcom, không có thêm bất cứ chi tiết nào được tiết lộ.

Quý IV/2009

Quý cuối cùng của năm 2009 đã bắt đầu bằng việc xuất hiện một mô hình kinh doanh mới. Đó là việc Sony tung ra PSP Go vào ngày 01/10, một hệ máy đầu tiên tập trung vào phân phối kỹ thuật số. Thêm vào đó, Sony cũng cung cấp hơn 100 tựa game trên PlayStation Store. Các tựa game này bao gồm PSP Minis (Tetris, Sudoku), các sản phẩm bán lẻ đã phát hành trước đó (God of War: Chains of Olympus, Daxter), những tựa game độc quyền của dịch vụ tải về (PixelJunk Monsters Deluxe, Thexder Neo), và các tựa game trên PlayStation (Jumping Flash! 2, Nuclear Strike).
 

Dù được kỳ vọng rất nhiều nhưng cuối cùng PSP Go đã không thành công như mong đợi. Từ báo cáo của NPD Group, PSP đã bị tụt lại rất xa so với những đối thủ khác, đứng ở vị trí thứ 5 sau ba console khác và DS của Nintendo.
 

Viễn cảnh ảm đạm của thị trường bán lẻ game ở Mỹ sau 6 tháng trời đã bị xua tan, doanh số bán lẻ phần mềm đã tăng 5% và tổng doanh thu toàn thị trường tăng trưởng 1%. Sự tăng trưởng mỏng manh này phần lớn là do công lao của Halo 3: ODST với 1.52 triệu bản bán ra trong suốt 1 tháng này. Sự xuất hiện của The Beatles: Rock Band cũng đã giúp đỡ thị trường rất nhiều, giống như Fab Four – phiên bản đặc biệt của Harmonix đã bán được 595.000 bản trong tháng, đã đánh bại Guitar Hero 5 của Activision, với 499.000 bản.
 

Đáng chú ý là ở thời điểm này, Nintendo vẫn chứng tỏ sự gắn kết chặt chẽ với các hệ máy của họ. Wii Sports Resort với một thời gian dài lưu trú trên bảng xếp hạng game ăn khách của NPD cùng với Wii và DS luôn giữ được vị trí tốt đã giúp Nintendo có được lợi nhuận. Chủ tịch Nintendo, Satoru Iwata, nói với các nhà đầu tư Nhật Bản rằng Wii “đã dừng lại,” với các sản phẩm phần mềm dành cho hệ máy này ít đi đáng kể tính từ thời điểm phát hành năm 2006.

“Thị trường đã khắc nghiệt hơn dự kiến, và đã có những sự khác biệt trong tính toán,” Iwata nói. “Bây giờ, chúng tôi đang chuẩn bị cho năm sau và suy nghĩ những việc cần làm cho năm sau nữa.”
 

Trước thời điểm Iwata phát biểu với các nhà đầu tư, Nintendo đã công bố một trong những ý tưởng của họ cho năm mới: khởi động việc phát hành phiên bản quốc tế của DSi XL. Phát hành ở Nhật hôm 21/11 với tên gọi DSi LL, đây là một phiên bản lớn hơn của DSi với màn hình lớn hơn và bút cảm ứng lớn hơn.
 

Tất nhiên, sẽ thật là thiếu sót khi không nhắc đến câu chuyện lớn nhất trong năm Call of Duty: Modern Warfare 2. Sau 5 ngày lên kệ đĩa, Activision đã thu về 550 triệu đô la từ siêu phẩm bom tấn này. Tuy nhiên, trước đó Modern Warfare 2 cũng khiến dư luận không khỏi xì xào khi để lộ đoạn video quay cảnh tàn sát dân thường vô tội tại một sân bay.

Trong khi Modern Warfare 2 vẫn đang thống trị các bảng xếp hạng game ăn khách thì các tin tức khác lại không được tốt cho lắm. Bán lẻ game trong tháng 10 ở Mỹ đã giảm 19% so với cùng kỳ năm 2008, với phần cứng giảm 23% và phần mềm giảm 18%. Mặc dù Modern Warfare 2 đã đạt được 6 triệu bản nhưng tháng 11 vẫn kết thúc với mức giảm 7.6% doanh số bán lẻ.
 

Cũng trong tháng 11, EA tiếp tục chiến dịch cắt giảm nhân sự khi hãng này tuyên bố đã sa thải 1,500 nhân viên. Hệ quả là Pandemic Studios – nhà phát triển của Mercenaries 2 và The Saboteur, phải đóng cửa. Dù vậy, cái tên Pandemic vẫn tồn tại bởi một nhóm phát triển chính của nhà phát triển này đã chuyển về đầu quân cho EA Los Angeles studio và một dự án mới của series Mercenaries đã được khởi động có tên gọi là Mercs Inc.
 

Tuy nhiên, EA không phải là nhà phát hành duy nhất gặp khó dịp cuối năm. Sau khi Take-Two Interactive đưa ra những báo cáo thua lỗ và hoãn dự án Max Payne 3 cùng một tựa game có rủi ro thấp khác, cổ phiếu của công ty này đã sụt giảm gần 1/3 giá trị.

Năm 2009 có thể là một năm đầy khó khăn với ngành công nghiệp game, nhưng hãy đặt niềm tin vào năm 2010. Nhiều tựa game bom tấn đã được lên lịch phát hành cho tháng 1 năm sau, bao gồm Darksiders, Bayonetta, Army of Two: The 40th Day, Dark Void, MAG, No More Heroes 2: Desperate Struggle, Capcom vs. Tatsunoko, và Mass Effect 2. Tiếp đó, vào tháng 2 và tháng 3 sẽ là một loạt những sự xuất hiện dù muộn còn hơn không của những God of War III, Splinter Cell: Conviction, Final Fantasy XIII, Dante's Inferno, BioShock 2, White Knight Chronicles, Lost Planet 2, Supreme Commander 2, Sin and Punishment 2, Command & Conquer 4: Tiberian Twilight, Aliens vs. Predator, Blur, Red Steel 2, Battlefield: Bad Company 2 và nhiều nhiều nữa những tựa game khác.